Έχοντας, ήδη, ξεπεράσει δυο χρόνια κυκλοφορίας (2000) σε ένα ιδιαίτερα εξειδικευμένο και απαιτητικό κλάδο της Ελληνικής Αγοράς, έχει καταδειχθεί ότι η νομική διάσταση του franchising ήταν και εξακολουθεί να είναι μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και σημαντικές πτυχές του θεσμού. Παράλληλα, επειδή πολλοί αναγνώστες μας ρωτούν συνέχεια για διάφορα θέματα νομικής φύσεως, κρίναμε σκόπιμο να ζητήσουμε για αρκετά από αυτά την θέση της μόνιμης συνεργάτιδάς μας-δικηγόρου κας Ιφιγένειας - Παναγιώτας Καρπουζάκη.

Franchise Directory: Στοχεύοντας να καταρρίψουμε κάθε μύθο και να καθορίσουμε με ακρίβεια τις βασικές νομικές παραμέτρους του θεσμού θα σας παρακαλούσαμε να μας αναλύσετε, για μια ακόμη φορά, τον ορισμό του franchising.

Ιφιγένεια - Παναγιώτα Καρπουζάκη: Πραγματικά, η ορθή διατύπωση των σχετικών ορισμών και κυρίως η κατανόησή τους αποτελεί θεμέλιο λίθο, τόσο κατά την προσπάθεια μιας εταιρείας να αναπτυχθεί μέσω Franchise, όσο και κατά την διαδικασία αναζήτησης, επιλογής και σύναψης μιας σύμβασης Franchise. Υπό τη λογική αυτή θα έκρινα σκόπιμο να αναλύσουμε όχι μόνο τι σημαίνει Franchise αλλά και ορισμένες άλλες έννοιες που αποτελούν συστατικά στοιχεία του, όπως αυτές προκύπτουν από τον Κανονισμό της ΕΕ 4087/1988:

FRANCHISE: είναι ένα σύνολο που απαρτίζεται από δικαιώματα βιομηχανικής ιδιοκτησίας (διακριτικός τίτλος, σήμα) ή πνευματικής ιδιοκτησίας, το οποίο παραχωρείται προς χρήση και εκμετάλλευση στον Δικαιοδόχο με σκοπό την μεταπώληση προϊόντων ή την παροχή υπηρεσιών σε τελικούς χρήστες.

ΣΥΜΦΩΝΙΑ FRANCHISE: είναι η συμφωνία με την οποία μια επιχείρηση, ο δικαιοπάροχος, παραχωρεί σε άλλη, τον δικαιοδόχο, έναντι άμεσου ή έμμεσου οικονομικού ανταλλάγματος, το δικαίωμα εκμετάλλευσης του franchise με σκοπό την εμπορία συγκεκριμένων τύπων προϊόντων ή/και υπηρεσιών. Περιλαμβάνει τουλάχιστον υποχρεώσεις που αφορούν:

τη χρήση κοινού ονόματος ή πινακίδας καταστήματος και την ενιαία εμφάνιση των χώρων ή και των μεταφορικών μέσων που υπάγονται στη σύμβαση

την κοινοποίηση από τον δικαιοπάροχο στον δικαιοδόχο τεχνογνωσίας

την συνεχή παροχή εκ μέρους του δικαιοπαρόχου στον δικαιοδόχο εμπορικής και τεχνικής υποστήριξης κατά τη διάρκεια ισχύος της σύμφωνίας.


ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΙΑ: Είναι το σύνολο των μη κατοχυρωμένων με ευρεσιτεχνία πρακτικών πληροφοριών (τεχνικών και μεθόδων) που προέκυψαν από την εμπειρία και τις δοκιμές του δικαιοπαρόχου και οι οποίες είναι εμπιστευτικές, ουσιαστικής σημασίας και προσδιορισμένες.
" Εμπιστευτικές είναι οι πληροφορίες που δεν είναι ευρύτερα γνωστές ούτε εύκολα προσπελάσιμες, χωρίς απαραίτητα να είναι εντελώς άγνωστες ή απρόσιτες εκτός της επιχείρησης του Δικαιοπαρόχου.
" Ουσιαστικής σημασίας είναι οι πληροφορίες που είναι σημαντικές για την προώθηση των υπηρεσιών και την πώληση των προϊόντων του Δικαιοπαρόχου και συγκεκριμένα για την παρουσίαση προϊόντων προς πώληση, την επεξεργασία προϊόντων στα πλαίσια της παροχής υπηρεσιών, τις μεθόδους συναλλαγής με τους πελάτες και τη διοικητική και οικονομική διαχείριση. Η τεχνογνωσία πρέπει να είναι χρήσιμη στον δικαιοδόχο και να του επιτρέπει, κατά τη σύναψη της συμφωνίας τη βελτίωση της ανταγωνιστικής του θέσης, ιδίως με τη βελτίωσητων επιδόσεων της επιχείρησής του ή με την προώθηση της εισόδου του σε κάποια νέα αγορά.
" Προσδιορισμένες είναι οι πληροφορίες που είναι επαρκώς αναλυτικές, προκειμένου να είναι δυνατόν να διαπιστωθεί αν τηρούνται τα κριτήρια της εμπιστευτικότητας και της ουσιαστικότητας.

FD: Ειδικά, αναφορικά με την απαίτηση της τεκμηρίωσης και της μετάδοσης της τεχνογνωσίας από τον Δικαιοπάροχο στους Δικαιοδόχους, η ενασχόλησή μας έχει να καταδείξει πολλές περιπτώσεις κατά τις οποίες δεν υφίσταται καταγραφή με οποιοδήποτε τρόπο της τεχνογνωσίας της εταιρείας-Δικαιοπαρόχου. Θα θέλαμε να μας απαντήσετε εάν η καταγραφή αυτής είναι υποχρεωτική, καθώς και ποιος είναι ο πλέον ενδεδειγμένος τρόπος από την οπτική γωνία του νομικού. Επιπλέον, ένα ιδιαίτερα συνηθισμένο θέμα που απασχολεί τους αναγνώστες μας είναι εάν και πως κατοχυρώνεται η τεχνογνωσία.

ΙΠΚ: Η τεκμηρίωση της τεχνογνωσίας μπορεί, είτε να γίνεται στη σύμβαση δικαιόχρησης, είτε σε άλλο κείμενο (συνήθως στο Εγχειρίδιο Λειτουργίας), είτε να έχει οποιαδήποτε άλλη ενδεδειγμένη μορφή (π.χ. οπτικοακουστικά μέσα).
Στην πράξη, η τεχνογνωσία είναι ένα σύνολο πληροφοριών που σχετίζεται με τις περισσότερες λειτουργίες της επιχείρησης του Δικαιοδόχου, οι οποίες έχουν συγκεντρωθεί, αναλυθεί και κωδικοποιηθεί από τον Δικαιοπάροχο και κυρίως αναφέρεται:

i. στην διαμόρφωση ενιαίου και εύκολα αναγνωρίσιμου τύπου καταστήματος (μονάδας franchise) με την χρήση πρωτότυπων ονομάτων, σημάτων, χρωμάτων και λοιπών διακριτικών γνωρισμάτων. Οι προδιαγραφές του καταστήματος και κυρίως το όνομα με το οποίο εμφανίζεται στις συναλλαγές συνήθως έχουν δοκιμασθεί στο χρόνο και χαρακτηρίζονται από υψηλή αναγνωρισιμότητα (awareness) από το καταναλωτικό κοινό.

ii. στον καθορισμό και στη διατήρηση μιας ανταγωνιστικής γκάμας προϊόντων ή/και υπηρεσιών προς διάθεση, μέσα από συνεχή και εμπεριστατωμένη έρευνα, καθώς και στη διαμόρφωση μεθόδων και τεχνικών σχετικά με την πώληση των προϊόντων ή την παροχή των υπηρεσιών αυτών

iii. στη διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου και αποδοτικού συστήματος οργάνωσης, διοικητικής και οικονομικής διαχείρισης και ανάπτυξης της επιχείρησης του Δικαιοδόχου
iv. στη διαμόρφωση μεθόδων και τρόπων επικοινωνίας και συναλλαγής με το καταναλωτικό κοινό και τον ίδιο τον Δικαιοπάροχο

v. στον καθορισμό ενιαίου και αποτελεσματικού διαφημιστικού προγράμματος, το οποίο προγραμματίζεται και εκτελείται με την βοήθεια εξειδικευμένων στελεχών και συνεργατών του Δικαιοπαρόχου

vi. στην καθιέρωση συστήματος παρακολούθησης και βελτίωσης των καταστημάτων των Δικαιοδόχων, μέσω συνεχούς ελέγχου και υποστήριξης από εξειδικευμένο τμήμα της επιχείρησης του Δικαιοπαρόχου
Σχετικά με την κατοχύρωση της τεχνογνωσίας από τη στιγμή που αυτή έχει τεκμηριωθεί σε ένα ειδικό γραπτό κείμενο, οι πλέον ενδεδειγμένοι τρόποι κατοχύρωσής της είναι η κατάθεσή της σε ένα Συμβολαιογράφο ή, όπως αποφάνθηκε πρόσφατη απόφαση ασφαλιστικών μέτρων στη χώρα μας, η κατάθεσή της υπό τη μορφή βιβλίου (εφόσον αυτό είναι δυνατό) στην Εθνική Βιβλιοθήκη με σκοπό την ύπαρξη βεβαίας χρονολογίας ύπαρξής της. Εάν η τεχνογνωσία καταγράφεται σε Εγχειρίδιο Λειτουργίας και το Σύστημα Λειτουργίας του Εγχειριδίου έχει εφαρμοσθεί στη πράξη για ικανοποιητικό χρονικό διάστημα και εναρμονίζεται με το διεθνές πρότυπο EN ISO 9001, τότε είναι δυνατή η κατοχύρωση της τεχνογνωσίας με την Πιστοποίηση του Συστήματος Λειτουργίας (Quality Assurance System) και την κατάθεση του Εγχειριδίου Λειτουργίας σε έναν διεθνώς αναγνωρισμένο Φορέα Πιστοποίησης (Certification Body).

FD: Συζητώντας για τις κατοχυρώσεις, θα μπορούσατε να μας περιγράψετε τις διαδικασίες κατοχύρωσης σημάτων σε πανελλήνιο επίπεδο;

ΙΠΚ: Κατ' αρχήν, οι Δικαιοπάροχοι θα πρέπει να ερευνήσουν εάν το σήμα, που έχουν διαμορφώσει, πληροί τους όρους του Ν. 2239/1994 (π.χ. δεν γίνονται δεκτά σήματα που είτε στερούνται διακριτικού χαρακτήρα, είτε συνίστανται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις, που είναι δηλωτικές του είδους, της ποιότητας, των ιδιοτήτων, της ποσότητας, του προορισμού, της αξίας της γεωγραφικής προέλευσης ή του χρόνου παραγωγής, είτε συνίστανται αποκλειστικά από σημεία ή ενδείξεις που έχουν καταστεί συνήθη στην καθομιλουμένη ή στη θεμιτή και πάγια πρακτική των συναλλαγών, είτε αντίκεινται στη δημόσια τάξη ή τα χρηστά ήθη, είτε μπορούν να παραπλανήσουν το κοινό)
Περαιτέρω, μέσω του πληρεξουσίου δικηγόρου τους, πρέπει να προβούν σε έρευνα στα σχετικά βιβλία του Υπουργείου Ανάπτυξης (πρόσφατα τοποθετήθηκαν και ηλεκτρονικοί υπολογιστές, οι οποίοι όμως δεν περιέχουν όλα τα κατατεθειμένα σήματα) για την ύπαρξη άλλων ιδίων ή παρομοίων σημάτων. Ο έλεγχος πρέπει να γίνεται πάντοτε, δεδομένου ότι σήματα στην Ελλάδα μπορούν να κατοχυρώσουν και αλλοδαπές εταιρίες αλλά και του ότι υπάρχει δυνατότητα κατοχύρωσης και κοινοτικού σήματος, δηλαδή σήματος που είναι ισχυρό και παρέχει χρονική προτεραιότητα προστασίας σε όλες τις χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης ακόμα και αν προέρχεται από μία. Εδώ πρέπει να σημειωθεί ότι εάν ο Δικαιοπάροχος ενδιαφέρεται να επεκτείνει τη δραστηριότητά του και σε χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα πρέπει οπωσδήποτε να τηρήσει τη σχετική διαδικασία κατοχύρωσης.
Εάν η έρευνα αποδείξει ότι το σήμα δεν παρουσιάζει προβλήματα, ο Δικαιοπάροχος θα προβεί σε υποβολή σχετικής δήλωσης. Ακολουθεί δικάσιμος της Διοικητικής Επιτροπής Σημάτων, η οποία αποφαίνεται για την παραδοχή της δηλώσεως. Σήμα που έγινε αμετάκλητα δεκτό θεωρείται ότι καταχωρήθηκε από την ημέρα που υποβλήθηκε η δήλωση, προστατεύεται για μία δεκαετία από την κατάθεση (με δυνατότητα ανανέωσης) και παρέχει στον δικαιούχο του αποκλειστικό δικαίωμα επ' αυτού.

FD: Ο κανονισμός της Ε.Ε. (4078/88 ΕΟΚ) λήγει στο τέλος του τρέχοντος έτους. Ποιες είναι οι βασικές αναμενόμενες αλλαγές στο νομικό πλαίσιο του franchise;

ΙΠΚ: Η Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων είναι καταφανές ότι έχει προσανατολισθεί στην μη θέσπιση άλλου Κανονισμού ειδικού για το franchise αλλά σε μία γενικότερη μεταρρύθμιση του νομοθετικού πλαισίου που θα είναι πιο απλή, πιο ευέλικτη, περισσότερη εξειδικευμένη και, ενδεχομένως, θα αφορά όλα τα είδη των καθέτων συμφωνιών στο εμπόριο (δηλ. και το franchise), με στόχο την καθιέρωση ενός νέου τύπου απαλλαγής, σύμφωνα με τον οποίο οι συμφωνίες θα κρίνονται βάσει ενός καταλόγου απαγορευμένων βασικών περιορισμών και ορισμένων προϋποθέσεων εφαρμογής καθώς και του μεριδίου που έχουν στην αγορά. H πρόθεση αυτή εκφράζεται ρητά στον νεοψηφισθέντα Κανονισμό 1215/1999 του Συμβουλίου (10-6-1999) στον οποίο αναφέρεται ότι η λύση αυτή επιλέχθηκε για τους ακόλουθους λόγους:

1) επειδή οι Κανονισμοί ρυθμίζουν ορισμένα είδη κάθετων συμφωνιών αλλά όχι όλα (π.χ. ρυθμίζουν το franchise, την αποκλειστική διανομή ή την αποκλειστική προμήθεια αλλά δεν ρυθμίζουν την αγορά προϊόντων ή υπηρεσιών που προορίζονται για μεταποίηση ή ενσωμάτωση ή τις συμφωνίες επιλεκτικής διανομής) με αποτέλεσμα να περιορίζεται η ασφάλεια δικαίου και να παρατηρείται άνιση μεταχείριση.

2) επειδή οι κανονισμοί που απαλλάσσουν ορισμένες κάθετες συμφωνίες (συμπεριλαμβανομένου και του franchise) δεν περιορίζονται στον καθορισμό των ρητρών που δεν επιτρέπεται να περιέχουν οι συμβάσεις αλλά περιλαμβάνουν και καθορισμό των ρητρών που επιτρέπεται να περιέχουν, ώστε να δημιουργείται ένα υπερβολικά άκαμπτο για τις συμβατικές σχέσεις νομοθετικό πλαίσιο, που δεν μπορεί να συμβαδίσει με την ταχύρρυθμη εξέλιξη των δομών και τεχνικών της διανομής.

3) επειδή, λόγω της διατύπωσης των Κανονισμών, αυτοί εφαρμόζονταν μόνο σε συμφωνίες μεταξύ δύο και όχι περισσότερων επιχειρήσεων.

Η λήξη ισχύος του Κανονισμού 4087/1988 δεν πρέπει να δημιουργήσει αμφιβολίες και φόβο στους ήδη υπάρχοντες ή υποψηφίους Δικαιοπαρόχους και Δικαιοδόχους. Το franchise δεν καταργείται λόγω των νέων ρυθμίσεων, αλλά αντιμετωπίζεται πλέον από κοινού με τις συγγενείς νομικές έννοιες σε μία προσπάθεια μεγαλύτερης ευελιξίας του σχετικού νομοθετικού πλαισίου. Μολονότι είναι βέβαιο ότι θα υπάρξουν κάποιες αλλαγές στο μέλλον, δεδομένου ότι υφίσταται ένα σχέδιο Κανονισμού, το οποίο όμως δεν έχει ακόμα αποκρυσταλλωθεί πλήρως ως προς το περιεχόμενο και, κυρίως, δεν έχει ακόμα ψηφισθεί, κάθε αλλαγή μπορεί να αντιμετωπισθεί με τροποποίηση των σχετικών όρων των συμβάσεων. Σε κάθε περίπτωση, πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι η εξειδίκευση του περιεχομένου του franchise, όπως αυτή έγινε με τον Κανονισμό 4087/1988, τις αποφάσεις της Επιτροπής Ανταγωνισμού και τη νομολογία των αλλοδαπών και ελληνικών Δικαστηρίων, θα αποτελεί κατευθυντήρια γραμμή για τους ερμηνευτές του δικαίου που αναμένεται ότι δεν θα τους απομακρύνει από τη μέχρι σήμερα πρακτική, εκτός εάν αντιστρατεύεται ρητά νεώτερες διατάξεις, οι οποίες, όμως, θα είναι διατάξεις γνωστές στη νομοθεσία περί ανταγωνισμού και ήδη χρησιμοποιούνται από ορισμένους Δικαιοδόχους και Δικαιοπαρόχους.

LET'S TALK FRANCHISE
No Internet Connection